پانسمان زخم به صورت اصولی | انواع زخم و آموزش تعویض

پانسمان زخم به صورت اصولی | انواع زخم و آموزش تعویض

پانسمان زخم نیاز به دقت، مهارت و رعایت کامل اصول بهداشتی دارد. اگر این کار به درستی انجام نشود حتی یک زخم سطحی می تواند دچار عفونت شده و روند بهبودی را به تأخیر بیندازد. مثلا اگر فردی دچار بریدگی یا زخم جراحی شده و نتواند به مراکز درمانی مراجعه کند بهترین گزینه تعویض پانسمان در منزل توسط فرد آموزش دیده یا پرستار متخصص است. در این شرایط باید حتماً قبل از شروع کار دست ها به خوبی ضدعفونی شده، محیط کار تمیز باشد و تمام وسایل یک بار مصرف به درستی استفاده شوند.
در کنار این انتخاب نوع پانسمان نیز اهمیت زیادی دارد. برای زخم های خشک استفاده از گاز استریل کافی است اما برای زخم های ترشح دار باید از پانسمان های مخصوص استفاده کرد. شرکت هایی مانند آنا درمان خدمات تخصصی در این زمینه ارائه می دهند و با استفاده از تیم پرستاری مجرب تمامی مراحل پانسمان انواع زخم در منزل را به طور ایمن و اصولی انجام می دهند. این موضوع نه تنها باعث آرامش بیمار می شود بلکه از بروز عوارض احتمالی نیز جلوگیری می کند.

انواع زخم ها و اهمیت شناخت آن ها در پانسمان

زخم ها بسته به محل، شدت، علت ایجاد و وضعیت عمومی بیمار به انواع مختلفی تقسیم می شوند. هر نوع زخم نیازمند رسیدگی و پانسمان خاص خود است و در صورت عدم مراقبت مناسب، ممکن است منجر به عفونت، خونریزی، یا حتی مشکلات مزمن تر شود. در این بخش با مهم ترین انواع زخم هایی که در مراقبت های خانگی با آن ها مواجه هستیم آشنا می شویم:

1. زخم های سطحی (خراش ها و بریدگی های جزئی)
   این زخم ها معمولاً بر اثر تماس با اجسام تیز یا خشن، در اثر افتادن، یا خراشیدگی سطحی پوست ایجاد می شوند. معمولاً فقط لایه اپیدرم پوست را درگیر می کنند.
   • ویژگی ها: کم عمق، با خونریزی محدود یا بدون خونریزی.
   • مراقبت و پانسمان : تمیز کردن زخم با سرم شست وشو (نرمال سالین)، استفاده از آنتی بیوتیک موضعی در صورت لزوم، و پانسمان سبک برای جلوگیری از تماس با آلودگی ها.

2. زخم های عمقی (بریدگی های شدید و سوراخ شدگی ها)
   این زخم ها معمولاً عمیق تر از لایه سطحی پوست هستند و می توانند به لایه های داخلی مانند درم، عضلات و حتی استخوان ها آسیب برسانند. ممکن است ناشی از چاقو، میخ، یا اجسام نوک تیز باشند.
   • ویژگی ها : خونریزی شدید، درد زیاد، خطر بالای عفونت.
   • مراقبت و پانسمان : نیاز به توقف خونریزی با فشار مستقیم، استفاده از پانسمان های استریل جاذب، احتمال تجویز آنتی بیوتیک سیستمیک و ارجاع به پزشک در موارد شدید.

3. زخم های جراحی
   زخم هایی هستند که به صورت کنترل شده و توسط تیغ جراحی ایجاد شده اند. این زخم ها نیازمند مراقبت دقیق جهت پیشگیری از عفونت هستند.
   • ویژگی ها : تمیز، خطی و قابل پیش بینی، ولی حساس به آلودگی.
   • مراقبت و پانسمان : تعویض منظم پانسمان، نظارت بر علائم عفونت (قرمزی، ترشح، درد)، و رعایت کامل بهداشت دست و ابزار هنگام تعویض پانسمان.

4. زخم فشاری (زخم بستر)
   این زخم ها در اثر فشار مداوم روی نواحی استخوانی بدن مانند پشت، باسن، پاشنه و آرنج به وجود می آیند. معمولاً در بیماران بستری یا کم تحرک دیده می شود.
   • ویژگی ها: تغییر رنگ پوست، ایجاد تاول، باز شدن پوست و حتی نکروز.
   • مراقبت و پانسمان : استفاده از پانسمان های خاص مرطوب کننده، پدهای فومی، ژل یا هیدروژل، و تغییر مداوم وضعیت بیمار برای کاهش فشار.

5. زخم های دیابتی
   در بیماران دیابتی، زخم ها به دلیل اختلال در گردش خون و سیستم ایمنی، دیرتر بهبود پیدا می کنند و خطر عفونت در آن ها بیشتر است. معمولاً در کف پا یا انگشتان دیده می شوند.
   • ویژگی ها : ترشح زیاد، نکروز، بوی بد، بهبودی کند.
   • مراقبت و پانسمان : پانسمان های کنترل کننده رطوبت، دبراشمان زخم (برداشتن بافت مرده)، کنترل قند خون و گاهی مشاوره با پزشک متخصص زخم یا جراح.

6. زخم سوختگی
   سوختگی ها ممکن است ناشی از گرما (آتش، مایعات داغ)، مواد شیمیایی، برق یا تشعشع باشند و شدت آن ها از سطحی تا عمقی و وسیع متفاوت است.
   • ویژگی ها : قرمزی، تاول، پوست کنده شده یا سفیدشده، درد شدید یا بی حسی.
   • مراقبت و پانسمان : خنک کردن سریع با آب خنک (نه یخ)، عدم ترکاندن تاول ها، استفاده از پانسمان های مخصوص سوختگی مانند سیلور سولفادیازین یا پانسمان سیلیکونی.

7. زخم عفونی
   زخم هایی هستند که به دلیل عدم مراقبت مناسب یا آلودگی میکروبی، دچار عفونت شده اند.
   • ویژگی ها : ترشحات چرکی، قرمزی و التهاب، تورم، تب، درد بیشتر.
   • مراقبت و پانسمان : استفاده از پانسمان های آنتی میکروبیال، تعویض مرتب پانسمان، مراجعه به پزشک جهت بررسی نیاز به آنتی بیوتیک سیستمیک.

انواع زخم های قابل پانسمان در خانه

بسیاری از زخم ها قابلیت درمان در منزل را دارند به شرط آنکه توسط فرد متخصص انجام شود. زخم های جراحی، بریدگی های سطحی، زخم های مزمن، دیابتی زخم بستر و انواع سوختگی ها از جمله مواردی هستند که می توان با خدمات پانسمان انواع زخم در منزل به خوبی مدیریت کرد. بیمارانی که تازه از عمل قلب باز یا سزارین ترخیص شده اند اغلب نیازمند تعویض مداوم پانسمان بدون رفت وآمد مکرر به بیمارستان هستند.
از سوی دیگر زخم هایی مثل پانسمان سوختگی در منزل نیازمند مراقبت های خاص و کنترل دمای محیط هستند. در زخم های مزمن نیز پرستار نه تنها تعویض پانسمان را انجام می دهد بلکه وضعیت زخم را از نظر علائم عفونت بررسی می کند.

تجهیزات و شرایط لازم برای پانسمان زخم در منزل

برای انجام صحیح پانسمان انواع زخم در منزل تهیه و در دسترس بودن تجهیزات مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است. وسایلی مانند گاز استریل، پد تمیز، سرم شست وشو، بتادین، قیچی استریل، دستکش یک بارمصرف، چسب زخم و باند فشاری از جمله ملزومات ضروری هستند.
اگر قرار است عوض کردن پانسمان در منزل به صورت مکرر انجام شود بهتر است تمامی تجهیزات در یک کیف یا جعبه مخصوص نگهداری شوند تا در هر نوبت به راحتی در دسترس باشند.
برای زخم های خاص مانند پانسمان زخم بستر در منزل یا پانسمان سوختگی در منزل معمولاً به مواد تخصصی تری مثل پانسمان هیدروژل آلوئه ورا استریل یا پانسمان های ضدباکتری نیاز است که توسط پرستاران متخصص آنا درمان تهیه و به کار گرفته می شوند. شرایط محیطی نیز حائز اهمیت است؛ اتاقی با تهویه مناسب، نور کافی و سطح تمیز برای انجام پانسمان کمک می کند تا روند درمان بدون خطر عفونت پیش رود.
اشتباهات رایج در تعویض پانسمان در منزل و راهکارهای جلوگیری
یکی از مهم ترین دلایل تأخیر در بهبود زخم ها انجام نادرست عوض کردن پانسمان در منزل است. از رایج ترین اشتباهات می توان به استفاده مجدد از وسایل آلوده، عدم شست وشوی صحیح دست ها، استفاده از محلول های غیراستاندارد و یا بستن بیش از حد محکم پانسمان اشاره کرد. مثلا اگر باند فشار زیادی ایجاد کند گردش خون مختل شده و زخم گسترش می یابد. در مورد پانسمان زخم بستر در منزل نیز اگر موقعیت بدن بیمار در زمان پانسمان تغییر نکند یا لایه های زیرین پوست بررسی نشوند ممکن است زخم های جدیدی شکل بگیرند. در پانسمان سوختگی در منزل لمس مستقیم زخم با گاز خشک یا مواد غیر استریل باعث تخریب بافت خواهد شد.

پانسمان زخم در منزل برای سالمندان و بیماران ناتوان

در مورد سالمندان و افراد دارای محدودیت حرکتی انجام پانسمان انواع زخم در منزل با چالش هایی روبه رو است که باید با دقت بیشتری برطرف شوند.
زخم های سالمندان به دلیل ضعف سیستم ایمنی و نازک شدن پوست بسیار سریع تر از سایر افراد دچار عفونت یا پارگی می شود. در نتیجه رعایت کامل اصول بهداشتی و استفاده از پانسمان های مرطوب و ضدحساسیت برای این گروه سنی الزامی است.
پانسمان زخم بستر در منزل برای سالمندان یک نیاز جدی و همیشگی است. پرستاران در این شرایط علاوه بر انجام تعویض پانسمان در منزل آموزش هایی نیز به خانواده بیمار می دهند تا از ایجاد زخم های جدید جلوگیری شود. در پانسمان انواع سوختگی در منزل در سالمندان حفظ رطوبت زخم جلوگیری از خشکی بیش از حد و بررسی روزانه وضعیت پوستی اهمیت زیادی دارد. هدف این است که علاوه بر مراقبت فیزیکی آرامش روانی نیز برای بیمار فراهم شود.

نتیجه گیری

در پایان Wounds International یک نیاز جدی و بسیار حیاتی برای بیمارانی است که شرایط جسمی یا بیماری های مزمن مانع از مراجعه مداوم به مراکز درمانی می شود. فرقی نمی کند که با تعویض پانسمان در منزل برای زخم های ساده سر و کار دارید یا موارد پیچیده تری مانند پانسمان زخم بستر در منزل یا پانسمان سوختگی در منزل؛ در هر حالت رعایت اصول علمی و بهداشتی اهمیت فوق العاده ای دارد. استفاده از خدمات پرستاری تخصصی در منزل مانند آنچه توسط تیم آنا درمان ارائه می شود باعث افزایش ایمنی تسریع روند بهبودی کاهش احتمال عفونت و افزایش آسایش بیمار و خانواده اش می شود.
زمانی که این خدمات توسط افراد آموزش دیده و متعهد انجام شود نه تنها از نظر پزشکی بلکه از نظر روانی نیز آرامش بیشتری فراهم می کند. با برنامه ریزی صحیح، استفاده از تجهیزات مناسب و نظارت مداوم می توان بدون خروج از منزل از بهترین کیفیت در مراقبت های درمانی بهره مند شد.

سؤالات متداول درباره پانسمان زخم